ACM bezorgd over grotere dominantie big tech op it-markt
In dit artikel:
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) waarschuwt dat de concurrentie in Nederland de afgelopen tien jaar duidelijk is afgenomen, wat innovatie en weerbaarheid van de samenleving ondermijnt. In het nieuwe jaarlijkse rapport “Staat van de Markt” stelt de toezichthouder dat technologische veranderingen — met name digitalisering — een belangrijke oorzaak zijn van die ontwikkeling.
Software, data en andere immateriële activa spelen een steeds grotere rol en zijn vaak duur om te ontwikkelen. Door de hoge vaste kosten neemt de minimale schaalgrootte voor kostenefficiëntie toe, waardoor grotere bedrijven een structureel voordeel krijgen en marktaandeel kunnen veroveren. Digitale netwerkeffecten versterken dat voordeel verder: producten worden waardevoller naarmate meer mensen ze gebruiken, wat de positie van dominante aanbieders verstevigt.
De ACM richt extra toezicht op innovatie en weerbaarheid en pleit voor nieuwe bevoegdheden om in te grijpen waar dat nu niet kan. Dat omvat maatregelen om het voor innovatieve nieuwkomers makkelijker te maken om tegen grote spelers te concurreren en om kleine overnames door dominante ondernemingen te beoordelen wanneer die innovatie zouden kunnen smoren.
Het rapport gaat uitgebreid in op de marktmacht van cloudaanbieders (hyperscalers) in IaaS- en PaaS-markten. Hoge overstapkosten, onduidelijke en complexe contracten — waaronder bepalingen die egress fees rechtvaardigen — zorgen voor sterke vendor lock‑in. Europese toezichthouders, waaronder de Britse mededingingsautoriteit, vonden in 2025 dat minder dan 1% van afnemers van IaaS- en PaaS-diensten van leverancier wisselt en dat bedrijven als Amazon en Microsoft daardoor aanzienlijke extra winsten realiseren.
Kleine cloudaanbieders krijgen moeilijk voet aan de grond omdat investeringen in datacenters, netwerken en servers kapitaalintensief zijn en zij vaak niet dezelfde brede dienstenportfolio’s kunnen aanbieden als hyperscalers. Naast concurrentieproblemen brengt die afhankelijkheid risico’s met zich mee voor digitale autonomie en de nationale weerbaarheid; de ACM acht het onwaarschijnlijk dat die afhankelijkheid zonder overheidsingrijpen vanzelf zal verdwijnen.
Overstappen naar Europese cloudopties is op korte termijn kostbaar: ze zijn vaak duurder of missen functionaliteiten. Omdat de maatschappelijke baten van Europese cloudgebruik groter zijn dan de directe private voordelen voor individuele afnemers, pleit de ACM voor een actieve overheidstaak — onder meer herziening van aanbestedingsbeleid — om de vraag naar Europese clouddiensten te stimuleren en afhankelijkheden terug te dringen.