Belastingdienst mag bijzondere gegevens gebruiken voor discriminatiecontrole

In dit artikel:

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) vindt dat de Belastingdienst in uitzonderlijke gevallen bijzondere persoonsgegevens mag gebruiken om te onderzoeken of geautomatiseerde selectiesystemen discriminerend werken. Het gaat om gegevens waarover de fiscus al rechtmatig beschikt. Door die te analyseren kan de Belastingdienst nagaan of aangiften van bepaalde groepen onevenredig vaak worden geselecteerd en waar eventuele vooroordelen in algoritmen ontstaan.

Volgens de AP is dit alleen toegestaan als het strikt noodzakelijk is om discriminatie op te sporen en te voorkomen. De Belastingdienst moet daarbij de grondrechten van burgers en ondernemers extra beschermen. De toestemming is bovendien tijdelijk en bedoeld om het bestaande plan voor de toetsing van geautomatiseerde selectie-instrumenten uit te voeren. In de tussentijd moet de fiscus, eventueel samen met de wetgever, een structurele juridische oplossing zoeken; experimenteerwetgeving wordt als mogelijkheid genoemd.

De brief geeft geen algemene toestemming voor vergelijkbare onderzoeken in andere situaties en beschrijft ook niet hoe vastgestelde discriminatie moet worden opgelost. De AP waarschuwt dat aanpassingen om bias te verminderen systemen minder accuraat kunnen maken, maar niet tot willekeur mogen leiden. Ook mag de Belastingdienst een discriminatiekenmerk niet simpelweg aan een selectiemodel toevoegen om bias te compenseren.