Cybersecurity is eindelijk chefsache

In dit artikel:

Cybersec Netherlands 2026, op 9 en 10 september in de Jaarbeurs in Utrecht, maakte duidelijk dat cybersecurity niet langer alleen een technisch of compliancevraagstuk is. Geopolitieke afhankelijkheden, digitale soevereiniteit, hybride oorlogsvoering, kunstmatige intelligentie en maatschappelijke weerbaarheid horen inmiddels thuis in de bestuurskamer.

Europarlementariër Bart Groothuis stelde dat de Europese NIS2-regels bestuurders eindelijk rechtstreeks verantwoordelijk maken voor cyberbeveiliging. Tegelijk waarschuwde hij voor de sterke afhankelijkheid van Amerikaanse ai-modellen en chips. Volgens hem kan de Europese Cloud and Development Act de positie van Europese cloudleveranciers versterken, met als doel 15 procent van de EU-cloudmarkt in Europese handen te brengen. Hij pleitte daarnaast voor minder beperkende regelgeving rond Europese ai-ontwikkeling.

Eefje Zents van het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) benadrukte dat cyberweerbaarheid de hele samenleving en het volledige bedrijfsleven betreft. Door de grootschalige cyberaanvallen en Russische hackfabrieken kan het NCSC niet elke organisatie rechtstreeks ondersteunen. Daarom bouwt het aan een nationaal netwerk waarin publieke en private partijen, waaronder cyberincidentrespons­teams, informatie en kennis delen. Weerbaarheid moet volgens Zents vóór een crisis worden opgebouwd.

Bas Dunnebier van de AIVD waarschuwde dat ai-tools de democratie kunnen ondermijnen, vooral wanneer ze worden aangeboden door landen of bedrijven die minder democratische waarborgen kennen. Ook economische spionage en de mogelijkheid voor buitenlandse inlichtingendiensten om persoonlijke gegevens op te vragen vormen volgens hem grote risico’s.

Op de tweede beursdag legde oud-MIVD-directeur Pieter Cobelens de nadruk op de verwevenheid van cyber- en informat oorlogvoering. Organisaties moeten volgens hem verder kijken dan naleving van regels en zich voorbereiden op daadwerkelijke aanvallen. Geloofwaardige afschrikking vereist bovendien dat tegenstanders weten dat er een concrete reactie volgt.

Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid trok de vergelijking met de aanslagen van 11 september 2001. Hij waarschuwde dat Nederland ongemerkt kan afstevenen op een ‘digitale 9/11’, door toenemende aanvallen op bedrijven, overheidsdiensten en kritieke infrastructuur. Ai maakt aanvallen complexer en potentieel grootschaliger. Omdat veel vitale diensten niet rechtstreeks onder de overheid vallen, zijn bewustwording, samenwerking, regelgeving en snel handelen volgens Van Weel cruciaal.