Da­tagij­ze­ling als bu­si­ness­mo­del

In dit artikel:

Data is volgens Jan Guldentops geen nieuw goud zolang bedrijven en particulieren hun gegevens niet vrij kunnen meenemen en opnieuw gebruiken. Software- en cloudleveranciers gebruiken data volgens hem juist vaak om klanten langdurig aan zich te binden. Daardoor betalen gebruikers te veel voor beperkte kwaliteit en blijven ze afhankelijk van één leverancier.

Guldentops plaatst dit in het model dat Cory Doctorow ‘enshittification’ noemt: eerst lokt een platform gebruikers met aantrekkelijke voorwaarden, daarna verhoogt het de kosten en zodra klanten vastzitten, neemt de kwaliteit af. Hij verwijst naar een databaseleverancier die een stad onder druk zette vanwege het gebruik van open source en naar een softwarebedrijf dat een gemeente de toegang tot haar eigen gegevens ontzegde, onder verwijzing naar veiligheid en privacy.

Hoewel de AVG dataportabiliteit voorschrijft en de Europese Data Act sinds september 2025 van kracht is, krijgt dit onderwerp volgens Guldentops veel minder aandacht dan regelgeving zoals NIS2 en de Cyber Resilience Act. Dat komt mede doordat organisaties zich laten verleiden door snelle implementatie, lage instapprijzen en directe opbrengsten, zonder vooraf te controleren hoe ze hun data kunnen terughalen.

Zijn advies is om geen softwareoplossing te kopen zonder een bewezen en goed gestructureerde mogelijkheid om alle gegevens in realtime zelf te exporteren en te gebruiken. Die functionaliteit moet net zo grondig worden getest als de overige onderdelen en contractueel worden vastgelegd. Guldentops schrijft de opinie op persoonlijke titel; hij is trainer, onderzoeker en consultant op het gebied van security, privacy, open source en infrastructuur.