De Overstap 9: Nextcloud op het strand

In dit artikel:

Ict-journalist Robbert Hoeffnagel beschrijft in de rubriek De Overstap zijn eerste vakantie met een vrijwel volledig open-source en Big Tech-arme techomgeving. Hij reisde naar de Zuid-Franse kust met een Slimbook-laptop met Linux Mint en een Fairphone 6 met Murena’s /e/OS, terwijl hij Google-diensten zoveel mogelijk vermeed.

De laptop werkte probleemloos. De telefoon had in Frankrijk aanvankelijk echter geen mobiele internetverbinding, hoewel mobiele data, roaming en de netwerkverbinding correct leken ingesteld. Met hulp van zijn technische AI-assistent ontdekte Hoeffnagel dat de juiste APN-instelling van provider KPN ontbrak. Na die handmatige aanpassing werkte de verbinding direct weer. Het probleem lag dus niet aan de telefoon, /e/OS of roaming, maar aan een ontbrekende configuratie.

Volgens Hoeffnagel laat dit zien dat alternatieve technologie technisch vaak volwassen genoeg is, maar gebruikers nog geregeld met een stevige leercurve opzadelt. Mensen zijn gewend geraakt aan de automatische instellingen en vaste werkwijzen van Windows, macOS, Android en iOS. Open-sourceprojecten zijn historisch bovendien vaak ontwikkeld voor technisch onderlegde gebruikers, waardoor meerdere distributies, configuraties en oplossingen soms verwarrend zijn voor een breder publiek.

Dat publiek groeit wel. Digitale autonomie en Europese digitale soevereiniteit zijn niet langer uitsluitend thema’s voor open-source-enthousiastelingen. Hoeffnagel merkte dat zelf toen Fransen op een strand in Zuid-Frankrijk zijn Nextcloud-shirt herkenden en met hem over digitale onafhankelijkheid en Europese alternatieven begonnen te praten.

Ook /e/OS probeert de overstap laagdrempeliger te maken. Dankzij microG kunnen veel Android-apps zonder persoonlijk Google-account functioneren. Toch blijven er beperkingen, onder meer door Google’s Play Integrity API. Ontwikkelaars kunnen die gebruiken om te controleren of een app op een door Google erkende omgeving draait. Daardoor kunnen apps op alternatieve Android-systemen worden beperkt of geweigerd, zelfs als er technisch niets mis is met de app of het toestel.

De volgende uitdaging voor open source is daarom niet alleen bewijzen dat alternatieven kunnen werken, maar vooral zorgen dat ze zonder technische voorkennis betrouwbaar functioneren. Een telefoon moet in het buitenland automatisch online komen en bank-, parkeer- en vervoersapps moeten gewoon starten. Digitale autonomie wordt volgens Hoeffnagel pas breed aantrekkelijk wanneer nieuwsgierigheid naar APN’s, configuratiebestanden en integriteitscontroles geen vereiste is.

Tijdens de vakantie ontdekte hij daarnaast opnieuw Capacities.io, een Duitse app voor personal knowledge management. De tool organiseert informatie niet alleen in notities en mappen, maar in zelf te definiëren objecten, zoals personen, bedrijven, projecten, boeken en ideeën. Die kunnen met tags en onderlinge verbanden worden gekoppeld. Capacities biedt veel mogelijkheden, maar heeft eveneens een steile leercurve. Hoeffnagel gebruikt voorlopig slechts een klein deel ervan, maar is daar al enthousiast over omdat het systeem hem stimuleert informatie te blijven verzamelen.

Zijn conclusie is positief: na één ontbrekende telefooninstelling verliep de Big Tech-arme vakantie vrijwel probleemloos. Het beste bewijs dat de alternatieve omgeving werkt, is volgens hem dat hij er uiteindelijk niet meer over hoefde na te denken.