Digitale dienst moet bij overheid gebruik standaarden afdwingen

In dit artikel:

De NDS-Raad adviseert de oprichting van een Nederlandse Digitale Dienst (NDD) die de overheidsbrede digitalisering moet versnellen, maar geen centrale bouwer van ict-voorzieningen mag worden. De raad — onder voorzitterschap van Nathan Ducastel en opgericht vorig jaar september om de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) op gang te brengen — beëindigt haar werkzaamheden met dit aanbevelingspakket. Vorige maand besloot staatssecretaris Willemijn Aerdts (EZK) de advisering rond de NDS anders in te richten, een context waarin dit advies valt.

Kernidee: de NDD moet een regieorganisatie zijn met een duidelijk politiek en bestuurlijk mandaat. Dat mandaat is nodig om intern prioriteiten, normen, implementatie en opschaling te sturen, en extern te laten zien dat keuzes overheidsbreed bindend zijn voor uitvoeringsorganisaties en richtinggevend voor leveranciers. De dienst moet verbinding leggen tussen portfolio’s, capaciteit en implementatieplanning van uitvoerende partijen en de NDS-prioriteiten, zonder de verantwoordelijkheid van afzonderlijke overheidsorganisaties voor hun primaire taken over te nemen.

De raad formuleert vier samenhangende randvoorwaarden voor de NDD:
- Een toetsbare architectuur- en portfoliosturing met overzicht van lopende initiatieven, afhankelijkheden en afwijkingen om samenhang, prioritering en hergebruik te bevorderen.
- Operationele capaciteit voor implementatie- en adoptieondersteuning van overheidsbrede bouwstenen.
- Passende financiering voor frictiekosten, migraties en afbouw van legacy waar dat nodig is voor adoptie.
- Bundeling van marktvraag via gezamenlijke eisen en contractkaders, met oog voor exitmogelijkheden en leveranciersonafhankelijkheid.

Motivatie: huidige gezamenlijke standaarden en voorzieningen worden onvoldoende breed gebruikt en groeien te traag door uiteenlopende lokale keuzes, capaciteitstekort, investeringsdrempels en het ontbreken van een afdwingbaar overheidsbreed invoeringsmechanisme. Dat leidt tot parallelle oplossingen, beperkt hergebruik, onvoldoende inzicht in ict-kosten en afhankelijkheden en vertraging door verouderde systemen. De NDS-Raad ziet een goed gemandateerde regie-instantie als oplossing om deze knelpunten te adresseren.