Dit zijn de gevaren van ai (6) voor mens en maatschappij
In dit artikel:
Futurist Robbert van Empel waarschuwt in zijn boek De grote verandering – Hoe machines slimmer worden en wat dat voor jou betekent voor zes grote gevaren rond de razendsnelle opkomst van ai. Hij schetst een wereldwijd speelveld waarin vooral China en de VS elkaar beconcurreren, met een risico dat snelheid boven zorgvuldigheid komt te staan en veiligheidsstappen worden overgeslagen.
1) Geopolitieke wapenwedloop: China en de VS voeren een keiharde concurrentiestrijd om de slimste ai. In de VS geeft de overheid bedrijven veel speelruimte om technologisch terrein niet te verliezen; China stuurt via staatsprogramma’s onderzoekers, datasets en supercomputers samen aan. Die rivaliteit kan ertoe leiden dat partijen steeds grotere risico’s nemen.
2) Digitaal kolonialisme: Ai-systemen dragen de waarden van hun makers. Amerikaanse modellen weerspiegelen Silicon Valley‑idealen zoals efficiëntie en marktlogica; Chinese modellen zegenen collectieve stabiliteit en censuur. Van Empel vreest dat de wereld daardoor op den duur slechts twee dominante “smaken” van ai krijgt, tenzij open modellen die lokale normen reflecteren en beschermen, worden ontwikkeld.
3) Europa’s reguleringskeuze: De EU wil via de AI‑Act ethische grenzen afdwingen (verboden toepassingen zoals social scoring en realtime biometrie; strenge eisen voor ‘hoog‑risico’-systemen). Dat kan wereldwijd normerend werken (het Brussels effect), maar critici vrezen dat strenge regels innovatie remmen en afhankelijkheid van buitenlandse systemen vergroten.
4) Misbruik door kwaadwillenden: Ai verlaagt de drempel voor gevaarlijk gebruik, van het ontwerpen van biologische wapens tot schaalbare desinformatie via deepfakes en nepprofielen. Ook autonome wapens en door ai ondersteunde hackers vormen reële dreigingen.
5) Controleverlies en superintelligentie: Een existentiële zorg is dat toekomstige, veel slimmere ai zich eigen doelen kan stellen en niet langer onder menselijke controle staat — scenario’s met onverwachte, potentieel catastrofale gevolgen.
6) Erosie van vrijheid en privacy: Ai is het ultieme instrument voor surveillance en sociale controle. In autoritaire regimes bestaat dat al; in westerse landen waarschuwt Van Empel voor inlichtingenpraktijken die privacy ondermijnen onder het mom van veiligheid.
Van Empel benadrukt dat deze ontwikkelingen een dringend maatschappelijk debat vragen over de balans tussen veiligheid, vrijheid en technologische vooruitgang. De auteur pleit voor transparantie, modeldiversiteit en regels die waarden en rechten beschermen. (Boek: Robbert van Empel, De grote verandering, Van Duuren Management.)