Federatieve cloud is minder ver weg dan je denkt
In dit artikel:
Bedrijven en overheden willen gemakkelijker kunnen overstappen tussen cloudaanbieders om de afhankelijkheid van een paar grote spelers te verminderen. Op Europees niveau worden daarvoor de fundamenten gelegd: het idee is een zogenaamd federatief cloud‑ecosysteem waarin onafhankelijke organisaties hun cloudmiddelen en -diensten delen binnen één gezamenlijk kader. Gebruikers zouden dan soepel kunnen wisselen tussen bijvoorbeeld Amazon Web Services voor databases en een Europees platform voor interne applicaties.
Keuzevrijheid is belangrijk omdat organisaties strategisch moeten kunnen bepalen waar data worden opgeslagen en verwerkt, en moeten voldoen aan uiteenlopende wet‑ en regelgeving en compliance-eisen. Zonder interoperabiliteit ontstaat snel vendor lock‑in: overstappen wordt technisch complex en duur. Een open, gestandaardiseerd aanbod stimuleert innovatie en creëert eerlijke concurrentie, waardoor juist kleinere Europese dienstverleners meer kans krijgen naast hyperscalers te bestaan. Het doel is dan ook niet om Microsoft, Google en Amazon te verdrijven, maar om hen op gelijkwaardig niveau te laten concurreren met andere spelers.
Technisch vergt dit dat alle lagen van de infrastructuur op elkaar aansluiten — van fysieke hardware tot IaaS, PaaS, SaaS en governance. Europa ondersteunt daarvoor projecten en subsidies. Via het IPCEI CIS‑programma (Important Projects of Common European Interest voor cloud‑ en infrastructuurprojecten) loopt onder meer Ecofed (European Cloud Services in an Open Federated Ecosystem), een project dat in 2024 van start ging en tot 2027 duurt. Ecofed bouwt aan de referentie‑architectuur van het ecosysteem: welke standaarden en protocollen gebruikt worden en hoe partijen samenwerken.
Praktische uitkomsten van Ecofed zijn al zichtbaar. In 2024 kwam er een gestandaardiseerde API‑definitie die fungeert als gemeenschappelijke taal tussen providers en applicatieontwikkelaars. Er wordt gewerkt aan een orkestratielaag — een opensource‑“dirigent” — die applicaties automatisch kan uitrollen over en migreren tussen meerdere cloudomgevingen. Daarnaast ontwikkelt men een formele beschrijvingstaal voor applicaties, zodat software uniform te definiëren en te configureren is.
Binnen enkele jaren zouden gebruikers toegang kunnen krijgen tot zo’n federatief ecosysteem; de snelheid hangt af van hoeveel aanbieders en klanten zich aansluiten. Ook aangescherpte regelgeving, zoals de Cyber Resilience Act en NIS2, kan de vraag naar flexibele, controleerbare cloudoplossingen versnellen. Overheden kunnen een voortrekkersrol spelen door te investeren in Europese initiatieven en zelf als vroege gebruiker op te treden, waarmee ze invloed uitoefenen op veiligheid, wendbaarheid en digitale autonomie.