Gemeenten missen helder stelsel voor digitale veiligheid
In dit artikel:
Gemeenten in Nederland zijn onvoldoende weerbaar tegen digitale dreigingen omdat er geen helder stelsel van bevoegdheden, verantwoordelijkheden en structurele financiering bestaat. Dat concludeert het onderzoeksrapport "Cyberweerbaarheid binnen gemeentegrenzen", dat staatssecretaris Eddie van Marum naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het rapport bouwt voort op het eerder gesloten bestuurlijk convenant digitale veiligheid tussen gemeenten en het Rijk.
Belangrijke tekortkomingen zijn een gebrek aan actuele informatie over dreigingen, kwetsbaarheden en incidenten, versnipperde initiatieven en het ontbreken van vaste middelen, waardoor investeringen meestal ad hoc plaatsvinden. Als reactie adviseert het rapport onder meer betere informatie-uitwisseling, expliciete rolverdeling tussen partijen en structurele financiering van lokale cyberweerbaarheid.
Het rapport brengt het lokale landschap in kaart langs vier aandachtsgebieden (beleid, uitvoering, toezicht en samenwerking) en levert een overzicht van wie wat doet. Een concrete vervolgstap is het identificeren van overlap of hiaten in verantwoordelijkheden en lopende activiteiten, met bijsturing waar nodig. Doel is een meer systematische aanpak binnen gemeenten, in plaats van losse projecten.
Deze uitkomsten worden gekoppeld aan de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en meegenomen in de Investeringsagenda van de NDS, die gericht moet investeren in duurzame versterking van de digitale weerbaarheid van het lokaal bestuur. Meer steun vanuit het Rijk wordt aangekondigd, maar gemeenten moeten ook intern hun bestuur en organisatie beter voorbereiden op digitale risico’s.
Achterliggende reden is duidelijk: gemeenten leveren cruciale publieke diensten (zoals afvalinzameling, vergunningverlening en sociale ondersteuning) die bij uitval door cyberaanvallen direct maatschappelijke gevolgen hebben. Een structureel stelsel, vergelijkbaar met fysieke veiligheid, moet continuïteit en weerbaarheid op lokaal niveau verbeteren.