Haven van de toekomst: digitaal en klimaatneutraal
In dit artikel:
De haven van Rotterdam verwerkt jaarlijks ongeveer 400 miljoen ton goederen en gebruikt steeds vaker kunstmatige intelligentie om die enorme stroom beter, sneller en duurzamer te laten verlopen. Saskia Mureau (director customer digital bij Port of Rotterdam) legt uit dat ai wordt ingezet voor uiteenlopende taken: lokale weersvoorspellingen en de gevolgen voor vaarwegplanning, digitalisering van deur-tot-deur containerstromen (bijvoorbeeld via de Routescanner), en inzicht in energieopwekking en -gebruik binnen het industriële havengebied.
Op korte termijn (nu) helpt ai al bij data-analyse om operationele performance te verbeteren; op middellange termijn (de komende vijf jaar) wil het havenbedrijf doorontwikkeling naar een realtime, gedeeld planningssysteem en een virtueel energiesysteem dat windparken, zonnepanelen, walstroom en batterijopslag slim combineert. Het doel is een digitaal én klimaatneutraal ecosysteem waarin schepen zonder onnodige wachttijden kunnen varen, logistiek voorspelbaar is en energiekosten omlaag gaan.
Belangrijke praktijkprojecten illustreren de impact. Nextlogic, na een pilot in 2023 breed ingevoerd voor containerbinnenvaart, koppelt bezoek-, rotatie- en ladinginformatie van binnenvaartoperators aan terminalcapaciteit en optimaliseert 24/7 de planning. Deelnemende binnenvaartschepen zijn gemiddeld zo’n twintig procent sneller klaar, wat wachttijden en uitstoot vermindert en operators in staat stelt meer calls af te handelen. Dit is relevant nu Rotterdam dit jaar naar verwachting meer dan 14 miljoen TEU zal behandelen en binnenvaart een aandeel van circa 34% heeft in het containervervoer tussen Maasvlakte en achterland.
Knelpunten bij uitrol van ai blijven datakwaliteit en veilige, betrouwbare datadeling, plus het eerlijk verdelen van systeemvoordelen tussen individuele bedrijven en het collectief. Om dat op te lossen werkt het havenbedrijf samen met marktpartijen aan afspraken en technische oplossingen. Ook is er aandacht voor de menselijke factor: vaardigheden op de werkvloer worden ontwikkeld zodat mensen effectief met ai kunnen samenwerken. Voorbeelden hiervan zijn samenwerkingsprojecten als PortCall.Zero (RSM en TU Delft), gericht op efficiëntere portcalls en emissiereductie; dit initiatief krijgt NWO-financiering.
Kortom: Rotterdam zet ai strategisch in om de haven slimmer, sneller en groener te maken, maar succes hangt af van goede data, gedeelde belangen en het voorbereiden van mensen op samenwerken met technologie.