Het is duister onder de ai-vuurtoren
In dit artikel:
De huidige generatie generatieve ai biedt precies die capaciteiten — patroonherkenning en taalbegrip — die zich uitstekend lenen voor klassieke databasetaken, maar in de traditionele ict-sector blijft toepassing opvallend beperkt. René Veldwijk blikt terug op de jaren negentig, toen relationele databases al gemeengoed waren en hij zich afvroeg waarom routinetaken van een databaseadministrator (dba) niet grotendeels geautomatiseerd konden worden: het opsporen van weinig gebruikte indexen, het adviseren om een index aan te maken wanneer grote tabellen steeds volledig worden doorgenomen, et cetera. Die vraag is door de opkomst van gen-ai urgenter geworden.
Veldwijk stelt dat veel “laaghangend fruit” beschikbaar is: automatisch documenteren op basis van schema’s en dumps, opsporen en herstellen van datacorruptie, normaliseren van rommelige tabellen (bijvoorbeeld auteursinformatie uit losse tekstvelden extraheren en een stamtafel maken), genereren van datawarehouse- of datalake-modellen en zelfs het identificeren van prestatieknelpunten en optimalisaties die een dba normaal zou doen. Zulke toepassingen zouden niet alleen technische teams, maar ook bestuurders makkelijk uit te leggen en te verkopen zijn. Bovendien biedt het handhaven van legacy-systemen met behulp van ai een redelijk businessmodel: houd oude systemen draaiende en schoon totdat eventuele toekomstige doorbraken (zoals agi) het migratievraagstuk wezenlijk veranderen.
Toch ziet Veldwijk weinig concrete producten of publiciteit in Nederlandse ict-media over dit onderwerp. Zijn marktonderzoek leverde nauwelijks volwassen tools op; ChatGPT noemde zes mogelijke oplossingen waarvan bij nader onderzoek enkele productsuggesties op hallucins leken te berusten. Dit wijst volgens hem op een open markt en kansen voor onderzoekers en ondernemers.
Zelf experimenteerde hij met ChatGPT en kon met die generieke ai een databaseontwerp maken dat in onderdelen beter presteerde dan sommige cursisten, maar de tool gaf ook soms onzinnige aanbevelingen. Zijn conclusie: generatieve ai is veelbelovend, maar levert de meeste waarde in combinatie met vakkennis — experts weten wanneer ze de output moeten bijsturen of afvakattribueren.
Veldwijk ziet de huidige periode als een kansrijke revival voor klassiek opgeleide data‑professionals: wie creatief en ondernemend is kan nu concrete ai-gestuurde verbeteringen aan legacy-omgevingen en datakwaliteit doorvoeren. De auteur is associé bij Ockham Groep en schrijft deze rubriek voor Computable; het stuk verscheen tevens in Computable Magazine (2026 #1).