Het nieuwe ransomwarehandboek: ai-gestuurde afpersing en data-first-aanvallen
In dit artikel:
Tussen april 2024 en april 2025 blokkeerde de cloudinfrastructuur van Zscaler bijna 11 miljoen ransomwarepogingen — een toename van circa 146% ten opzichte van het voorgaande jaar — en laat daarmee zien dat ransomware fundamenteel verandert. Waar aanvallen vroeger vaak opportunistisch waren en systemen simpelweg werd versleuteld, verschuift het patroon naar geraffineerde, gepersonaliseerde data‑afpersing. Cybercriminelen exfiltreren nu voornamelijk gevoelige informatie en dreigen die openbaar te maken om reputatieschade, compliance‑problemen en verlies van intellectueel eigendom aan te jagen, vaak met succes omdat slachtoffers bang zijn voor de consequenties.
Een belangrijke katalysator is generatieve AI: die automatiseert verkenning, phishing en malwareontwikkeling, maakt campagnes schaalbaar en stelt aanvallers in staat zeer doelgericht te werk te gaan. Aanvallen imiteren interne communicatie, mikken op gebruikers met verhoogde rechten en richten zich op laterale bewegingen binnen netwerken om maximale schade te veroorzaken. Breed uitgestuurde spam heeft plaatsgemaakt voor op maat gemaakte inbraken.
Doelwitten verschuiven ook: gezondheidszorg staat bovenaan vanwege enorme hoeveelheden protected health information (725 inbreuken het afgelopen jaar met 275 miljoen blootgestelde dossiers). Technologie en productie blijven aantrekkelijk vanwege datarijke, onderling afhankelijke omgevingen. De olie‑ en gassector zag een explosieve toename van 935% in aanvallen door kwetsbare geautomatiseerde industriële controlesystemen; landbouw aanvallen stegen met 677% nu digitalisering (slimme tractoren, IoT‑sensoren) de sector sneller verandert dan de beveiliging.
Het probleem is vaak niet digitalisering zelf, maar verouderde beveiligingsarchitecturen. Veel organisaties blijven vertrouwen op VPN’s, firewalls en losse point solutions die niet zijn ontworpen voor moderne, AI‑gestuurde dreigingen. Gefragmenteerde oplossingen creëren blinde vlekken in versleuteld verkeer, geven inconsistent beleid en verlenen teveel toegang, wat aanvallers in staat stelt zich vrij te verplaatsen zodra ze binnen zijn.
Experts adviseren een omslag naar cloud‑native, AI‑gestuurde zero‑trust‑architecturen die gebruikers, apparaten en applicaties beschermen ongeacht locatie. Concreet betekent dat: het aanvalsoppervlak minimaliseren door systemen achter een veilige cloudproxy te verbergen (geen openbare IP‑adressen), proactief initiale inbraken blokkeren via TLS/SSL‑inspectie, inline sandboxing en isolatie van verdachte bestanden, en laterale bewegingen tegengaan door directe, contextuele verbindingen tussen gebruiker en applicatie. AI‑gestuurde segmentatie moet toegang dynamisch aanpassen op basis van gedrag, en misleidingstechnieken kunnen aanvallers in gecontroleerde vallen lokken.
Tot slot is het blokkeren van data‑exfiltratie cruciaal: inline DLP, CASB‑technologieën en uitgebreide verkeersinspectie zijn nodig om ongeautoriseerde gegevensoverdracht naar schaduw‑IT of command‑and‑control‑infrastructuren te stoppen. In een tijdperk van AI‑gestuurde data‑afpersing is ransomware een precisiewapen geworden dat zowel technische kwetsbaarheden als menselijke angst uitbuit — organisaties moeten snel verouderde verdedigingen vervangen door geïntegreerde, intelligente beveiligingsframeworks om schade te voorkomen die niet alleen operationeel, maar soms existentieel kan zijn.