Kabinet: steun voor ai‑herziening, stevige kritiek op versmalling AVG

In dit artikel:

Het kabinet steunt de door de Europese Commissie voorgestelde aanpassingen in de Omnibus Digitaal en de Omnibus AI, mits de kerndoelen van de digitale regels behouden blijven, maar is kritisch waar voorstellen verder gaan dan vereenvoudiging en niet daadwerkelijk regeldruk verminderen.

Belangrijkste punten
- Achtergrond en timing: de Commissie presenteerde revisies medio november 2025; over de Omnibus AI werd medio maart door de Europese Raad een compromis bereikt. De Tweede Kamer kreeg donderdag een technische briefing van ambtenaren van EZK en JenV.
- Registratieplicht en verboden toepassingen: Nederland is tevreden dat de plicht om AI-systemen te registreren wanneer ze in een hoogrisicocontekst worden gebruikt (maar zelf geen hoogrisico-systeem zijn) gehandhaafd blijft. Toegevoegd aan de verboden AI-toepassingen zijn zogenoemde “uitkleed‑apps” die naakt- of seksueel beeldmateriaal (ook kinderporno) kunnen genereren.
- Gevoelige gegevens en bias-detectie: gebruik van bijzondere persoonsgegevens voor bias‑detectie moet strikt tot het noodzakelijke beperkt blijven.
- Deadlines voor naleving: hoogrisico-AI moet uiterlijk 2 december 2027 aan de AI Act voldoen; AI in gereguleerde producten krijgt als uiterste datum 2 augustus 2028.
- Bezwaarpunten bij Omnibus Digitaal: het kabinet verzet zich tegen een voorgestelde aanpassing van de definitie van persoonsgegevens die de reikwijdte van de AVG aanzienlijk zou inperken en juridische onzekerheid zou vergroten. Ook is men terughoudend over een verruiming van de grondslag ‘gerechtvaardigd belang’ voor verwerking ten behoeve van trainen en exploiteren van AI, omdat dat de beschermingen van de AVG zou verzwakken.
- DPIA en ondernemerslasten: verplichte Data Protection Impact Assessments vormen een zware administratieve last, vooral voor het midden‑ en kleinbedrijf. De Commissie wil zelf een lijst opstellen van verwerkingen waarvoor een DPIA verplicht is; Nederland geeft de voorkeur aan opstelling door de EDPB (European Data Protection Board) om politieke besluitvorming te beperken.
- Uitzondering op verbod bijzondere persoonsgegevens: Nederland is tegen een door de Commissie voorgestelde uitzondering voor zogeheten residuele bijzondere persoonsgegevens (zoals ras, seksuele oriëntatie, religie) wanneer het verwijderen ervan onevenredig veel moeite kost — het kabinet vreest misbruik bij grootschalige verwerking en wil die uitzondering schrappen.

Kader en betekenis
De discussie draait om het vinden van een balans tussen innovatie en administratieve lasten voor bedrijven enerzijds en bescherming van privacy en fundamentele rechten anderzijds. De Nederlandse positie benadrukt behoud van privacy‑garanties in de AVG terwijl toch ruimte moet blijven voor praktische en proportionele regels rond AI‑ontwikkeling.