Kamer fileert kabinetslijn: 'Digitale ambities torenhoog, budget 0 euro'

In dit artikel:

De Tweede Kamer stelde het kabinet scherp ter verantwoording over het ontbreken van staatsfinanciering voor digitale infrastructuur: er is geen geld vrijgemaakt voor de geplande ai‑gigafabriek in Rotterdam en voor de aanleg van zeekabels, noch voor uitvoering van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie of digitale soevereiniteit. Kamerleden van uiteenlopende partijen (onder wie Barbara Kathmann, Daniël van den Berg, Henk Vermeer en Sara El Boujdaini) hekelden wat zij zien als loze ambities zonder financiële onderbouwing.

Staatssecretaris Willemijn Aerdts stelde dat de rijksoverheid geen rekenkracht uit de Rotterdamse fabriek wil vooruitbestellen — een voorwaarde om mee te doen aan een EU‑tender voor maximaal vijf ai‑gigafabrieken — en verwees naar het rapport‑Wennink dat deelname door de overheid niet noodzakelijk acht omdat de markt dit zou oplossen. Tegenstanders, met name Han de Groot van Volt (initiatiefnemer van de Nederlandse ai‑gigafactory), noemen die redenering onjuist: het probleem is volgens hem marktfalen en versnipperde vraag naar ai‑rekenkracht in Europa, waardoor grootschalige investeringen uitblijven.

De Groot pleit voor tijdelijke publieke coördinatie niet per se via directe subsidies maar door het bundelen van vraag — bijvoorbeeld dat de overheid als ‘launching customer’ optreedt of dat landen gezamenlijk inkopen via programma’s als EuroHPC. Hij wijst op het grote verschil in wereldwijde ai‑capaciteit tussen Europa en de VS (ongeveer 5% versus 75%) en waarschuwt dat zonder zo’n bundeling investeringen niet van de grond komen. Kritiek in de Kamer kwam neer op: beloof geen digitale ambities als je er geen middelen voor reserveert; zonder financiële inzet blijven beleidsdoelen onhaalbaar.