Kathmann: Stoppen migratie naar Amerikaans omzetbelastingsysteem kan nog
In dit artikel:
Barbara Kathmann (GroenLinks–PvdA) zegt op basis van ‘goed ingelichte bronnen binnen de Belastingdienst’ dat de geplande migratie naar een nieuw btw‑systeem van het Amerikaanse Fast Enterprises nog kan worden gestopt. Haar motie hierover tijdens het Wetgevingsoverleg Digitale Zaken op 2 maart werd echter ontijdig verklaard door staatssecretaris Willemijn Aerdts (D66). Aerdts vroeg Kathmann te wachten op een schriftelijke toelichting van collega‑staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) en op het commissiedebat van 19 maart, maar adviseerde wel terughoudendheid totdat de Kamer volledig geïnformeerd is.
Kathmann waarschuwt dat uitstel riskant is: ze vreest een herhaling van een eerder scenario (zoals bij DigiD) waarin de Kamer achteraf voor een voldongen feit komt te staan. In haar motie eist ze daarom garanties dat beheer en onderhoud van het nieuwe btw‑systeem binnen Europa blijven totdat de Kamer alle informatie heeft. Zij hoopt ook tijdens het Vragenuur op 3 maart directe vragen aan staatssecretaris Eerenberg te kunnen stellen.
De commotie begon nadat Computable reconstrueerde hoe de Belastingdienst de bouw van het nieuwe systeem aan Fast Enterprises gunde — een Amerikaans bedrijf met vrijwel geen Europese voetafdruk. Volgens die reconstructie speelden strategische, geopolitieke en continuïteitsrisico’s nauwelijks een rol in de besluitvorming, wat bij critici de vrees oproept dat Amerikaanse belangen straks diep kunnen ingrijpen in Nederlandse belastinginning.
Eerenberg stelde na de ministerraad dat hij geen aanwijzingen ziet om aan de veiligheid van het nieuwe systeem te twijfelen: servers zouden in het datacenter van de Belastingdienst in Apeldoorn staan en het systeem door personeel daar beheerd worden. Hij zei verder dat het proces zover gevorderd is dat een leverancierwisseling niet realistisch is, maar dat toekomstige aanbestedingen strenger beoordeeld zullen worden op afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven.
Kathmann bestrijdt dat terugdraaien onmogelijk is. Zij verwijst naar interne bronnen en naar het aanbestedingsbestek op TenderNed, dat volgens tech‑experts zoals Bert Hubert laat zien dat de opdrachtnemer niet alleen bouw en implementatie uitvoert maar ook technisch beheer krijgt; de Belastingdienst zou alleen het functioneel beheer houden. Fast Enterprises’ GenTax wordt bovendien verbonden met zo’n twintig andere fiscale applicaties, waardoor de Amerikaanse partij toegang krijgt tot veel meer gegevens dan alleen btw‑data — een ontwikkeling die zorgen over digitale soevereiniteit en geopolitieke kwetsbaarheid vergroot.
De Belastingdienst zegt dat de geopolitieke context bij aanvang anders was en dat men voortdurend maatregelen heeft genomen om digitale risico’s te beperken, maar erkent tegelijk dat digitale risico’s nooit volledig zijn uit te bannen. De zaak kreeg brede (inter)nationale media‑aandacht, onder meer via Computable en het vakblad Taxnotes.