Kijk eens naar deze Franse middelbare scholen
In dit artikel:
De regio Île‑de‑France zette sinds september 2024 een grootscheepse stap richting digitale soevereiniteit: bijna 550.000 middelbare scholieren, docenten en ondersteunend personeel gebruiken nu Monlycée, een leerplatform dat is gebouwd op Nextcloud en door het Franse bedrijf Leviia is uitgerold. Met een jaarbudget van ongeveer vijf miljard euro en 11.000 medewerkers beheert de regio 470 openbare scholen. Voor betrouwbaarheid koos men een hybride opzet: e-maildiensten lopen via Worldline met redundante hosting in Noord‑Frankrijk en de Auvergne, bestanden en samenwerking via Nextcloud, en alle data worden binnen de EU gehouden door hoster Free Pro. Volgens Bernard Giry, plaatsvervangend directeur‑generaal voor digitale transformatie, gaat het om een bewuste breuk met Amerikaanse bouwstenen en een wens om zelf de controle over infrastructuur en data te hebben.
De migratie was omvangrijk en niet zonder wrijving: sommige docenten wilden naast LibreOffice ook Microsoft Office blijven gebruiken omdat leerlingen die software later in het bedrijfsleven tegenkomen. Voorlopig blijft Office 365 intern nog in gebruik; een officiële herbezinning staat gepland in 2028. De aanpak van Île‑de‑France sluit aan bij een bredere Franse koers: de overheid vervangt Zoom en Teams onder meer door open source‑alternatieven zoals Visio, en andere steden en regio’s volgen het voorbeeld. In Nederland ligt de situatie anders—Office 365 en Google Workspace domineren nog sterk in het onderwijs.
Ook in de ontwikkelaarswereld zien we verschuivingen richting Europese alternatieven. NLNet Labs, bekend van open source‑projecten en internetstandaarden, kondigde aan te migreren van GitHub naar Codeberg. Als non‑profit voelt Codeberg beter aan bij NLNet Labs’ missie en het feit dat hosting binnen de EU plaatsvindt, vermindert geopolitieke afhankelijkheden. De eerste projecten, zoals de embedded scripting‑taal Roto voor Rust, zijn al verhuisd. Een technische hobbel vormde de continue integratie; dankzij een geschonken server kan NLNet Labs nu Forgejo Actions en Woodpecker draaien en zo CI‑processen onafhankelijk afhandelen.
In Den Haag werkt startup office.eu aan een Europese, op open source gebaseerde kantooromgeving die in Duitsland wordt gehost. De focus ligt op kleinere organisaties: een eenvoudige, intuïtieve basisfunctie, waarbij veel opties standaard uitgeschakeld zijn zodat gebruikers niet verdwaald raken in keuzes. De startup zoekt nadrukkelijk samenwerking met makers van branchepakketten — bijvoorbeeld voor installateurs, fysiotherapeuten of transportbedrijven — om sectorgerichte functionaliteit te bieden en zo mkb‑organisaties naar soevereine clouds te laten overstappen.
Voor wie op zoek is naar Europese alternatieven bestaat de European Tech Map: een zoekportaal met inmiddels ruim 1.850 Europese IT‑bedrijven uit 37 landen in 87 categorieën, bedoeld als overzicht van beschikbare lokale oplossingen en infrastructuur.
Een belangrijk beleidskader dat de beweging naar minder afhankelijkheid versnelt is NIS2: organisaties die onderdeel zijn van kritieke infrastructuur moeten de risico’s van externe leveranciers serieus nemen. In gesprekken met bedrijven valt echter op dat veel meetings over digitale soevereiniteit via Teams plaatsvinden, terwijl alternatieven als Jitsi nauwelijks bekend zijn. Directies onderschatten soms de praktische impact: data kan wel versleuteld zijn, maar als de onderliggende infrastructuur wegvalt, is toegang tot die gegevens alsnog problematisch. De conclusie van de auteur is dat het besef groeit maar de implementatie nog veel werk vergt; veel organisaties weten dat ze moeten veranderen, maar worstelen met de omvang van de klus.
Deze aflevering van De Overstap (door ict‑journalist Robbert Hoeffnagel) laat zien dat er in Europa concrete, werkende alternatieven bestaan en dat zowel publieke als private partijen stapsgewijs naar meer soevereiniteit bewegen — al vraagt dat organisatorische inzet, technische oplossingen voor CI en adoptie, en realistische transitieplannen.