Minister Van Weel waarschuwt voor digitale ramp: 'Kom nú in actie'

In dit artikel:

Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel waarschuwt dat Nederland afstevent op een digitale ramp die de samenleving ernstig kan ontwrichten. Een cyberaanval zou bijvoorbeeld de watervoorziening, energie, treinverbindingen, tankstations of communicatie tussen hulpdiensten kunnen platleggen. Volgens de minister is het niet langer de vraag óf zo’n incident plaatsvindt, maar wanneer.

Van Weel sprak hierover op 10 september tijdens Cybersec Netherlands in de Utrechtse Jaarbeurs. Hij ziet een toename van aanvallen op bedrijven, overheidsdiensten en kritieke infrastructuur. Vooral kunstmatige intelligentie (AI) verandert het dreigingsbeeld ingrijpend. Aanvallers gebruiken AI niet meer alleen voor verkenning, phishing en social engineering, maar ook om aanvallen uit te voeren. Malware kan met behulp van AI zichzelf aanpassen, nieuwe opdrachten uitvoeren en aanvallen sneller en grootschaliger maken. Rusland en China zouden AI al inzetten bij aanvallen op onder meer elektriciteitsnetten, technologiebedrijven, financiële instellingen en overheden.

Nederland is volgens Van Weel door zijn vergaande digitalisering kwetsbaar. Veel kritieke diensten zijn bovendien niet in overheidshanden, waardoor aanvallen op meerdere plaatsen tegelijk kunnen plaatsvinden. De tijd om beveiligingsupdates uit te voeren wordt steeds korter: weken kunnen dagen worden en dagen uren. Menselijk handelen blijft daarbij belangrijk, omdat medewerkers updates moeten installeren en fouten nog altijd een belangrijke oorzaak van incidenten zijn.

De minister noemt drie prioriteiten. Organisaties moeten zelf AI ontwikkelen en inzetten om aanvallers op tempo en schaal bij te houden, bijvoorbeeld voor het opsporen van phishing. Daarnaast zijn nauwere samenwerking en kennisdeling nodig tussen overheid, bedrijfsleven en wetenschap. De fusie van het NCSC en het Digital Trust Center moet die samenwerking versterken. Ten slotte moet cybersecurity een verantwoordelijkheid van de bestuurskamer worden. Wetgeving zoals de Cyberbeveiligingswet en de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten legt een minimumstandaard vast, maar veiligheid moet ook onderdeel zijn van cultuur, processen, patchbeheer en meldgedrag.

Van Weel roept organisaties op niet alleen op incidenten te reageren, maar vooraf risico’s, afhankelijkheden, continuïteit en menselijke kwetsbaarheid in kaart te brengen. Volgens hem kan Nederland de dreiging nog keren, zolang het nu investeert in bewustwording, samenwerking en een weerbare digitale aanpak.