Nederland stuit op grenzen van datacentergroei (en dat vraagt om oplossingen)

In dit artikel:

De Nederlandse datacentersector groeit snel door de toenemende vraag naar rekenkracht voor ai en digitale diensten, maar loopt steeds nadrukkelijker tegen fysieke en maatschappelijke grenzen aan. Volgens de Dutch Data Center Association (DDA) bedroeg het Nederlandse it-vermogen eind 2025 ruim 1,5 gigawatt. In een basisscenario groeit dat tot 2,8 gigawatt in 2031. Nieuwe projecten worden echter vertraagd door vergunningstrajecten van gemiddeld 4,5 jaar en wachttijden tot tien jaar op een netaansluiting.

Nederland blijft een belangrijke Europese datacentermarkt. Zo bouwt Pure DC in Amsterdam-Westpoort een volledig verhuurde campus van 78 megawatt, met een investering van meer dan een miljard euro. Het bijbehorende private 50-kV-onderstation is inmiddels operationeel. Netcongestie en beperkte ruimte maken verdere uitbreiding tegelijk moeilijker.

Ook de economische waarde van datacenters staat ter discussie. De Britse denktank Verdant becijfert dat twintig bestaande datacenters samen ongeveer 4.400 permanente banen opleveren, aanzienlijk minder dan sectororganisatie TechUK voorspelt. TechUK en de Britse regering betwisten die berekening en wijzen op bredere strategische en economische effecten. In Nederland draait het debat daarnaast om energieverbruik, koelwater en ruimtelijke impact.

De sector zoekt daarom naar manieren om meer maatschappelijke waarde te leveren. De DDA wil dat restwarmte van datacenters vanaf het begin wordt meegenomen in gemeentelijke warmteplannen; in Odense verwarmt dergelijke warmte al circa 11.000 huishoudens. Woon IoT pleit bovendien voor kleinere, verspreide rekenunits bij bijvoorbeeld tankstations en windparken. Daarmee kunnen bestaande locaties en lokaal beschikbare elektriciteit beter worden benut. De discussie verschuift zo van hoeveel datacenters er kunnen komen naar waar en onder welke voorwaarden ze maatschappelijk verantwoord zijn.