Nieuw Europees netwerk onderzoekt ai in de rechtbank

In dit artikel:

Kunstmatige intelligentie (AI) wordt al gebruikt in de rechtspraak, onder meer door rechters en advocaten die chatbots inzetten voor brainstorms en het opstellen van verzoekschriften en dagvaardingen. Dat kan procedures efficiënter, toegankelijker en transparanter maken, maar brengt volgens Benedikt Schmitz, onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), ook risico’s mee voor de rechtsstaat en een eerlijke procedure.

Schmitz benadrukt dat AI slechts een technisch hulpmiddel mag zijn en nooit de menselijke rechter kan vervangen. Rechtspraak valt binnen de hoogste risicocategorieën van de Europese AI-verordening. Volgens het beginsel ‘Iura novit curia’ moet de rechter zelf het recht kennen en controleren welke regels worden toegepast. Automatische veroordelingen zonder menselijke tussenkomst zijn daarom onaanvaardbaar. Ook advocaten moeten AI-uitkomsten kritisch beoordelen. Een tuchtrechter in Den Bosch berispte onlangs een Limburgse advocate omdat ondoordacht AI-gebruik tot juridisch ondeugdelijk werk had geleid.

Omdat digitale technologie het Europese rechtssysteem breed verandert, richtte Schmitz samen met twee Duitse collega’s de Europese Groep voor de Digitalisering van Justitie (EGDJ) op. Die groep wil juristen, praktijkprofessionals en beleidsmakers uit de hele EU verbinden om kansen en risico’s van digitalisering in verschillende rechtsgebieden te bespreken.